Xitoy fuqarolar uchun to’liq davlat kuzatuv tizimini ishga tushiradi

Ikki yil ichida butun mamlakat bo’ylab «ijtimoiy reyting» tizimida majburiy ro’yxatdan o’tish joriy etiladi.

Xitoy aholi ustidan nazoratni yanada kuchaytiradigan «ijtimoiy reyting» tizimini sinovdan o’tkazmoqda. The Sun nashrining yozishicha, fuqarolarning harakatlarini kuzatish uchun yuzni aniqlash tizimidan foydalaniladi. Har bir qoidabuzarlik uchun ularga ball beriladi va odam qancha ko’p ball to’plasa, uning «ijtimoiy reytingi» shuncha past bo’ladi. Ushbu reyting fuqaroning ish, xizmatlar, sayohat va boshqa imtiyozlardan foydalanish imkoniyatini belgilaydi.

«Ijtimoiy reyting» tizimi ustida ishlar 2014-yilda boshlangan. Dastlab, bu ixtiyoriy edi — fuqarolar jamoat joylarida va internetda o’z harakatlari uchun ball olish uchun ro’yxatdan o’tishga taklif qilinardi. Biroq, yaqin kelajakda tizimda ro’yxatdan o’tish hamma uchun majburiy bo’lib qoladi.

Pekin shahar taraqqiyot va islohotlar komissiyasi 2020-yilga kelib poytaxtning barcha aholisini va Pekinda ro’yxatdan o’tgan kompaniyalarni ro’yxatdan o’tkazishni boshlashini e’lon qildi. Shu bilan birga, Xitoy hukumati butun mamlakat bo’ylab tizimda majburiy ro’yxatdan o’tishni joriy etish niyatida.

Hozir ham kengaytirilgan tizim fuqarolarning ijtimoiy hayotining deyarli barcha jabhalariga, ayniqsa tanishuv kabi yaqin munosabatlarga ta’sir qiladi. Masalan, yuqori reytingga ega fuqarolar tanishuv ilovalarida ko’proq ko’rinishga ega bo’ladilar. Reyting shuningdek, ularning farzandlarini xususiy maktablar va universitetlarga o’qishga kiritish, samolyotlarda uchish, poyezdlarda sayohat qilish va yuqori toifadagi mehmonxonalarda xonalarni band qilish qobiliyatiga ta’sir qiladi.

Ba’zi xabarlarga ko’ra, reytingi past bo’lgan foydalanuvchilar ataylab sekinlashtiriladi. Bundan tashqari, ularning boshqaruv lavozimlariga arizalari ko’rib chiqilmaydi.

Tizimning texnik tafsilotlari oshkor qilinmagan. Biroq, bir qator davlat va xususiy tashkilotlar fuqarolarning to’lovlarini o’z vaqtida to’lashlarini, ijtimoiy tarmoqlarda nima yozishlarini, internetda nima qilishlarini, qonunni buzishlarini va hatto harbiy xizmatdan qochishlarini kuzatib borishlari ma’lum.