Xitoyda elektromobillar egalarining xabarisiz rasmiylarga ma’lumotlarni oshkor qilmoqda.

Avtomobil ishlab chiqaruvchilarning o’zlari shunchaki mahalliy qonunlarga rioya qilayotganliklarini da’vo qilmoqdalar.

Tesla, Volkswagen, BMW, Daimler, Ford, General Motors, Nissan, Mitsubishi, NIO va boshqalar kabi 200 dan ortiq elektr transport vositalari ishlab chiqaruvchilari joylashuv ma’lumotlari va boshqa ma’lumotlarni Xitoy rasmiylari bilan bog’liq monitoring markazlariga uzatadilar. Associated Press ma’lumotlariga ko’ra, bu odatda transport vositalari egalarining xabarisiz sodir bo’ladi. Avtomobil ishlab chiqaruvchilarning o’zlari shunchaki muqobil yoqilg’i bilan ishlaydigan transport vositalariga nisbatan qo’llaniladigan mahalliy qonunlarga rioya qilayotganliklarini da’vo qilmoqdalar.

Xitoy rasmiylari ma’lumotlar jamoat xavfsizligini yaxshilash, sanoat rivojlanishini rag’batlantirish va subsidiya dasturlarida firibgarlikka qarshi kurashish uchun ishlatilishini da’vo qilmoqda. Biroq, mutaxassislarning ta’kidlashicha, hukumat bu maqsadlar uchun juda ko’p ma’lumot to’plamoqda, bu esa boshqa narsalar qatori kuzatuv uchun ham ishlatilishi mumkin. Ularning fikricha, bu amaliyot kelajakda yanada ko’proq shaxsiy ma’lumotlarni to’plash imkonini beradigan xavfli pretsedentni yaratadi.

Mamlakat bo’ylab 1,5 milliondan ortiq elektromobil haqidagi ma’lumotlar Pekin va Shanxayda joylashgan monitoring markazlariga yuboriladi. 2016-yilda qabul qilingan qoidalarga ko‘ra, Xitoyda elektromobillar o‘z ishlab chiqaruvchilariga ma’lumotlarni jo‘natishlari kerak, ular o‘z navbatida ularni markazlarga (60 dan ortiq xarakteristikalar, jumladan, joylashuvi, akkumulyatori va dvigatel holati haqidagi ma’lumotlarni) uzatadi.

“Hukumat har lahzada odamlar nima qilayotganini bilishni istaydi va iloji boricha tezroq javob beradi. Oʻzingizni kuzatuvdan himoya qilishning iloji yoʻq va transport vositalarini kuzatish ommaviy kuzatuvning asosiy jihatidir”, dedi Human Rights Watch notijorat tashkiloti vakili Maya Vang.

Agentlikning ta’kidlashicha, dastlab avtomobil ishlab chiqaruvchilari monitoring markazlariga ma’lumot uzatishdan bosh tortgan, ammo rasmiylarning bosimi ostida fikrlarini o’zgartirgan.

«Avtomobil ishlab chiqaruvchilari ma’lumotlarni qimmatli resurs deb bilishadi. Ular uni topshira olmasliklarining minglab sabablarini keltiradilar. Ular o’nlab bahonalarni keltiradilar. Va keyin biz ularga rag’bat beramiz, ular esa bizga ma’lumotlarni o’zlari berishadi, chunki bu ularning foydasining bir qismi», dedi anonim manbalardan biri AP nashriga.

Volkswagen vakillari Xitoy rasmiylari bilan ma’lumotlarni almashishga majbur ekanliklarini tasdiqlashdi, ammo bu shaxsiy ma’lumotlarga taalluqli emas. Nissan kompaniya mahalliy qonunlarga rioya qilishini ta’kidladi, Ford, BMW, NIO va Mitsubishi vakillari esa izoh berishdan bosh tortdilar. Tesla vakillari barcha mijozlar imzolashi shart bo’lgan maxfiylik siyosatini aytib, savollarga javob berishdan bosh tortdilar. Uning bandlaridan birida ma’lumotlar «qonun talab qilgan taqdirda uchinchi shaxslarga o’tkazilishi mumkin» deyilgan. General Motors va Daimler kompaniyalari sanoat qoidalariga muvofiq ma’lumotlarni almashishlarini va ma’lumotlarni to’plash va ulardan foydalanish uchun transport vositalari egalaridan rozilik olishlarini ta’kidladilar.

Eslatib o’tamiz, avvalroq Xitoy maxsus RFID yorliqlari yordamida transport vositalarini kuzatish bo’yicha keng ko’lamli dasturni ishga tushirgani e’lon qilingan edi. Hozirda ishtirok etish ixtiyoriy, ammo 2019-yildan boshlab u mamlakatda sotiladigan barcha transport vositalari uchun majburiy bo’lib qoladi.